hoca sadeddin efendi

Onaltıncı yüzyılın en büyük âlimlerinden ve tarihçilerinden biri de Hoca Sadeddin Efendidir. Sultan Selimin yakın nedimi Tebrizli Hasan Çanın oğlu olan Sadeddin Efendi, 1536da Tamamı için linke tıklayın" href="http://ansiklopedi.bibilgi.com/İstanbul">İstanbulda doğdu ve 1599da yine İstanbulda öldü. ...

Bu başlıkla ilgili :

Onaltıncı yüzyılın en büyük âlimlerinden ve tarihçilerinden biri de Hoca Sadeddin Efendidir. Sultan Selimin yakın nedimi Tebrizli Hasan Çanın oğlu olan Sadeddin Efendi, 1536da İstanbulda doğdu ve 1599da yine İstanbulda öldü. Sağlam bir tahsil gören, ünlü hocalardan ders alan Sadeddin Efendi önce müderris oldu. Sonra Şehzade Muradın hocalığına getirildi. Şehzade Murad (III.Murad) tahta çıkınca "Hace-i Sultanî" unvanı ile padişah hocası oldu. 1595te tahta çıkan III. Mehmed de onu padişah hocası olarak yanına aldı ve Sadeddin Efendi onun en büyük, en etkili müşaviri oldu. Padişahın ordunun başına geçerek Eğri seferine çıkmasında ve Haçova Zaferinin kazanılmasında onun rolü büyük olmuştur.

Hoca Sadeddin Efendi usta bir şair, iyi bir hattat idi. Fakat onun en değerli ve sonraki devirler için de önemli bir kaynak olan eseri "Tacüt Tevârih" adlı iki ciltlik tarih kitabıdır. Bu kitapta, Osman Gaziden başlayarak dokuz Osmanlı padişahı ve onların devirlerinde geçen önemli olaylar anlatılır. Kuvvetli fakat külfetli bir üslûpla yazılan bu eser çok meşhur olmuştur. Fakat tarih kitabının sanatlı nesirle (seçili) yazılması, geniş kitlenin anlamasını güçleştiren bir kusurdur. İkinci kusur ise, kendisinden sonra gelen tarihçilerin, Türk tarihini tıpkı onun gibi Osmanlı tarihi ile başlatmak çığırını açmalarına sebep olmasıdır.

Çünkü, Türk tarihi Osmanlı tarihinden ibaretmiş gibi bir yola girilmiştir.
"TacütTevârlh" İngilizce, Almanca, Macarca ve Rusçaya da çevrilmiştir.
Hoca Sadeddinin bu tarih kitabından başka Farsçadan yaptığı tercümeleri de vardır.

HOCA SADEDDİNin nesrinden örnek "Tacü,t Tevarih"ten  Simavnalı Bedreddin olayını anlatan bölümden bir parça:
"...Cümleden Câmiül-Fusûleyn ile Teshiri mezîd-i fazlına şâhideyn-i âdîleyndür. Ve efâzıl-i ulema-i dânişver-i mehâfiline zeyndür. Musa Çelebînün umdetUl-mülki ve kadıaskeri idi. Şevket-i sultanî pirâye-bahş-ı devlet-i Osmanî oldukda..."

2. Alternatif : HOCA SADEDDİN EFENDİ

Osmanlı Devletinin yirmi ikinci şeyhülislâmı, târihçi ve edip. İsmi, Sadeddîndir. Hoca Efendi lakâbıyla meşhûr oldu. Yavuz Sultan Selim Hanın nedîmi (sohbet arkadaşı) Hasan Canın oğludur. 1536 (H.943) târihinde İstanbulda doğdu. 1599 (H.1008) senesinde İstanbulda vefât etti. Eyyûb Sultanda Dârülkurrâ bahçesine defnedildi.
Müderris Karamanlı Mehmed Efendi, Şeyhülislâm Ebüssüûd Efendi ile zamânın diğer büyük âlimlerinden okudu. Yirmi yaşında yardımcı müderris oldu ve İstanbulda Murâd Paşa Medresesinde ders vermeye başladı. Sonra erbaîn pâyesiyle Bursada Yıldırım Medresesine tâyin edildi. Yirmi dokuz yaşında hâriç rütbesine yükseldi. Bursa Sultâniye Medresesinin ardından, İstanbul Sahn-ı Semân müderrisliğine getirildi. 1573te Şehzâde Murâdın hocalığına tâyin edildi. Bundan dolayı Hoca Efendi diye anıldı. Şehzâde Murâd tahta geçince Sadeddîn Efendiyi İstanbula çağırdı. Kendisine Hâce-i Sultânî (Sultan Hocası) ve Reîs-ül Ulemâ ünvânları verildi.
Sadeddîn Efendi, Üçüncü Mehmed Hanın şehzâdeliğinde ona da hocalık yaptı. Sultan Üçüncü Mehmed tahta geçince, Sadeddîn Efendiyi şeyhülislâmlık makâmına getirdi. İki sultâna hocalık yaptığı için kendisine “Câmiur-Riyâseteyn” denildi.
Hoca Sadeddîn Efendi, devletin iç ve dış siyâsetinde pâdişâhlara ve devletin ileri gelenlerine yardımcı oldu. Çok talebe yetiştirdi. Mevlânâ Ali Nakîb, Molla Ali, Seyyid Kâsım Gubârî ve Azmizâde, Hoca Sadeddîn Efendinin ileri gelen talebeleridir.
Hoca Sadeddîn Efendi, Osmanlı Devletinin 1596 târihindeki Avusturya ile yaptığı meydan muhârebesinde Sultan Üçüncü Mehmed Hanın yanında büyük kahramanlıklar gösterdi. Zaferin kazanılmasında en büyük pay sâhibi oldu (Bkz. Haçova Zaferi). Hoca Sadeddîn Efendinin beş oğlundan biri müderrisken vefât etmiş, ikisi şeyhülislâm, ikisi de kazasker olmuşlardır. Soyundan
toplam altı şeyhülislâm çıkmıştır.
Eserleri:
Hoca Sadeddîn Efendi, Osman Gâziden Yavuz Sultan Selimin vefâtına kadar Osmanlı sultanları zamânında vukû bulan hâdiseleri, yetişen âlimler ile büyük zatların hayatlarını anlatan Tâc-üt-Tevârih adlı bir eser yazmıştır. Bu eserine Hoca Târihi de denir. Tâcüt-Tevârih sonradan gelen târihçiler tarafından taklid edilmiş, 16. yüzyıl nesri için örnek kabul edilmesi sebebiyle birçok nüshaları yazılmıştır. 1863de İstanbulda basılan eser, İtalyanca ve Fransızcaya, kısmen de İngilizce, Rusça ve Macarcaya tercüme edilmiştir.
Yavuz Sultan Selimle ilgili Selimnâmesi ve Sadr-üş-Şerîa Hâşiyesi vardır. Ayrıca; Risâle-i Kuşeyrî Tercümesi, Behçet-ül- Esrâr, Semâvât-ül-Edvâr ve Mirât-ül-Ahbâr adlı eserleri vardır. Lârînin Farsça târihini ve Emâlî Kasîdesini aynı vezinle Türkçeye tercüme etmiştir.
hoca sadeddin efendi bilgisi için webde arama yapın.

İlgili Olabilecek Başlıklar: