peru

 -Yüzölçümü: 1.285.000 km2 -Nüfusu  : 22 milyon kişi -Başkenti: LİMA Batısında kıyı şeridi, arkasında And dağları doğuda Montana Dağları ve Amazon Havzası yer alır. Tropikal iklim yaygındır, batıda ise çöl iklimi görülür. Ülke yeraltı kaynaklarının zenginliğine, balıkçılık olanaklarının el

peru hakkında bilgi

 
-Yüzölçümü: 1.285.000 km2
-Nüfusu  : 22 milyon kişi
-Başkenti: LİMA

Batısında kıyı şeridi, arkasında And dağları doğuda Montana Dağları ve Amazon Havzası yer alır.
Tropikal iklim yaygındır, batıda ise çöl iklimi görülür.
Ülke yeraltı kaynaklarının zenginliğine, balıkçılık olanaklarının elverişli ve topraklarının verimli olmasına rağmen siyasal, toplumsal istikrarsızlıklar ülkenin gelişmesini engellemektedir.
- Dış alım (kömür, gübre, makine, besin)
- Dış satım maden (Gümüş, demir, bakır, çinko), petrol türevieri, balık, pamuk, şeker, kahve, kakao ...
Yeraltı zenginlikleri genelde yabancı sermaye tarafından işlenmektedir.
Gümüş yatakları nedeniyle Cero de Paskoya dünyanın en yüksekten geçen demiryolları döşenmiştir.

2. Alternatif : PERU

DEVLETİN ADI ................................................ Peru
peru »   -Yüzölçümü: 1.285.000 km2 -Nüfusu  : 22 milyon kişi -Başkenti: LİMA Batısında kıyı şeridi, arkasında And dağları doğuda Montana Dağları ve Amazon Havzası yer alır. Tropikal iklim yaygındır, batıda ise çöl iklimi görülür. Ülke yeraltı kaynaklarının zenginliğine, balıkçılık ol... | Bilgi
Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ .......................................................................... Lima
YÜZÖLÇÜMÜ ...................................................... 1.285.216 km2
NÜFÛSU .................................................................... 22.450.000
RESMÎ DİLİ .............................. İspanyolca
İspanyolca » | Bilgi
ve Quechua; Aymarà
PARABİRİMİ ................................................ Sol (=100 centavos)
Güney Amerika
AMERİKA » Dünyanın ikinci büyük kıtası. Kuzey ve güney kutuplar arasında yer alan, doğusunda Atlas Okyanusu, batısında Büyük Okyanus, kuzeyinde Kuzey Buz denizi bulunan kara parçasıdır. Kuzeyden güneye olan uzunluğu 16.000 kilometre olup, yüzölçümü ise 42.000.000 kilometrekaredir. Tarihi Amerikayı ilk olara... | Bilgi
nın batı kıyısında 0°3-18°24 güney enlemleri ve 69°55-81°21 batı boylamları arasında yer alan ve kuzeybatısında Ekvador
EKVADOR » DEVLETİN ADI .............. Ekvador Cumhuriyeti BAŞŞEHRİ ............................................ Quito NÜFûSU ...................................... 11.490.000 YÜZÖLÇÜMÜ ............................ 270.667 km2 RESMÎ DİLİ .................................... İspanyolca DÎNİ ...... | Bilgi
, kuzeydoğusunda Kolombiya
KOLOMBİYA » DEVLETİN ADI ...................................... Kolombiya Cumhûriyeti BAŞŞEHİR ...................................................................... Bogota NÜFÛSU .................................................................... 33.292.000 YÜZÖLÇÜMÜ .................................... | Bilgi
, doğusunda Brezilya
brezilya »   -Yüzölçümü: 8.511.000 km2 -Nüfusu  : 150 milyon kişi -Başkenti: BRESILLA Güney Amerikanın en büyük ülkesidir. Güney Amerikanın yaklaşık yarısını kaplar. Bitki örtüsünde Brezilyanın yoksullar bölgesi de denilen kuraklık tehdidi altındaki kuzeydoğu bölgesinden tropik... | Bilgi
ve Bolivya
BOLİVYA » DEVLETİN ADI ............................................ Bolivya Cumhuriyeti BAŞŞEHRİ .............................. .La Paz-Hükümet Merkezi Sucre NÜFUSU ...................................................................... 7.528.000 YÜZÖLÇÜMÜ ................................................ | Bilgi
, güneyinde Şili
şili »   Yüzölçümü: 756.945 km2 Nüfusu     : 13 milyon kişi Başkenti   : SANTIAGO DE CHILE Ekonomisinin temeli madenciliğe dayanır. Dış satımının yarısını bakır oluşturur. İkinci zenginliği Atacama Çölündeki sodyum nitrat yatakları oluşturmaktadır. Güney uc... | Bilgi
ve batısında Pasifik Okyanusu ile çevrili bağımsız bir Lâtin Amerika ülkesi.
Târihi
İspanya dönemi öncesi Peru târihi hakkında, elde yazılı ve kayıtlı dokümanlar yetersiz olduğu için, bilgiler oldukça zayıftır. Yapılan târihî çalışmalardan çıkarılan sonuçlara göre, Peru topraklarında ilk yaşayanlar Panama
PANAMA » DEVLETİN ADI .......................................... Panama Cumhûriyeti NÜFÛSU ...................................................................... 2.515.000 BAŞŞEHRİ .............................................................. Panama City YÜZÖLÇÜMÜ ..................................... | Bilgi
Boğazını geçen ve Pasifik Okyanusunu aşan göçebe avcıları ve balıkçılık yapan insanlardır. Peruda M.Ö. 1200 yıllarından, M.S. 1532 yılına kadar çeşitli medeniyetler gelip geçmiştir. Chavin (Şöven), Klâsik, Chimu ve İnka diye bilinen bu dönemlerin sonuncusu olan İnka medeniyeti kıtada ve ülkede en tesirli olanıdır.
İspanyollar ilk olarak 1531 yılında Francisco Pizarro vâsıtasıyla ülkeye geldiler. Bundan sonra Lima, Peruya İspanya
İSPANYA » DEVLETİN ADI .................................................... İspanya Krallığı BAŞŞEHRİ ...................................................................... Madrid NÜFÛSU .................................................................... 39.100.000 YÜZÖLÇÜMÜ ........................... | Bilgi
adına gelen genel vâlilerin merkezi oldu. Güney Amerikada iyice yerleşen ve kuvvet bulan İspanyol idâresi, Perunun bağımsızlığının gecikmesine sebep oldu. 1821 yılında Arjantin
arjantin »   -Yüzölçümü: 2.7 milyon km2 -Nüfusu: 32 milyon kişi -Başkenti: BUENOS AIRES Güney Amerikanın nüfus ve yüzölçüm bakımından ikinci büyük ülkesidir. Nüfus dağılımı çok dengesizdir. Nüfus genellikle ülkenin orta kısmına yerleşmiştir. Yeraltı kaynakları bakımından Güney Amerikanı... | Bilgi
li Jose de San Mart
Mart » {{MartTakvimi}} '''Mart''', Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 3. ayı olup 31 gün çeker. Eski Roma’da Mart ayının adı, Roma Savaş Tanrısı "''Martius''" idi ve bu ayın savaşa başlamak için şanslı bir zaman olduğu kabul edilirdi. Ocak ve Şubat ayları, savaşmak için uygun olmadıklarından Roma takvim... | Bilgi
in, Peru topraklarını topladığı kuvvetlerle ele geçirdi. Arkasından Simon Bolivar ve Antonio J. de Sucre komutasındaki kuvvetler İspanyolları bozguna uğrattılar. 1826 yılında Callao bölgesinin de ele geçirilmesi sonunda Peru bağımsızlığını îlân etti. Böylece Amerika kıtasındaki İspanya İmparatorluğu çöktü.
1846 yılına kadar ülke içinde siyâsî ve politik mücâdeleler başgöstermiştir. Evvela 1822de kongre bir cumhûriyet anayasasını kabul etti ve 1823te Jose de la Riva Agüero ülkenin ilk başkanı oldu. 1879-84
yılları arasında Şili, Peru ve Bolivyaya saldırdı ve Tarapaca, Tacna veAricayı ele geçirdi. Yıllarca süren mücâdeleler sonunda 1929
1929 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | '''1929''' | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 ==Olaylar== *1929 Dünya Ekonomik Bunalımı|Dünya Ekonomik Bunalımı *4 Ocak - Tü... | Bilgi
yılında yapılan bir antlaşmayla anlaşmazlık kesin olarak son buldu. Antlaşmaya göre, Arica bölgesi dışındaki bütün bölgeler, Peruya geri verildi. 1968
1968 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | '''1968''' | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 ==Olaylar== * 30 Ocak - Deniz Gezmiş, arkadaşlarıyla,"Devrimci Hukuklular Örgüt... | Bilgi
yılında yapılan bir askerî darbe ile, başkan Femando Belaunde Terry görevinden uzaklaştırıldı. 1974
1974 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | '''1974''' | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 ==Olaylar== *17 Ocak - Anadolu leoparı tehlikede bölümünden kritik bölümüne geçti... | Bilgi
yılına kadar devam eden askerî hükümet zamanında petrol, bankacılık, mâdencilik ve balıkçılık millîleştirildi.
12 yıllık bir aradan sonra Peru, 1980
1980 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | '''1980''' | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 ==Olaylar== *2 Ocak - Türkiye'de ordu, hükümete uyarı mektubu verdi. *9 Ocak -... | Bilgi
yılında demokratik hayâta döndü. Başkanlığa yeniden F. B. Terry getirildi. Yeni hükümet sosyalist sistemi terk ederek liberal sistemi ülkeye getirdi. Ülke ekonomisi girdiği çıkmazdan kurtularak normale döndü. 1981
1981 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | '''1981''' | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 ==Olaylar== ===Dünya'da olup bitenler=== * 1 Ağustos - MTV yayına girdi * 13 Mayı... | Bilgi
yılında Ekvador sınırında bazı çatışmalar olduysa da çabuk kapandı. Bundan sonra Maocu solcu teröristler ülkede olaylar çıkarmaya başladılar. 1982
1982 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | '''1982''' | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 ==Olaylar== ===Dünyada olup bitenler=== * Amerikan yazılım ve donanım firması, ... | Bilgi
ve 1983
1983 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | '''1983''' | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 ==Olaylar== ===Dünya'da olup bitenler=== *18 Nisan - Lübnan'daki Amerika Birleşik... | Bilgi
yılında hızlanan bu tedhiş eylemleri daha çok ABD
Abd » #redirectAmerika Birleşik Devletleri... | Bilgi
aleyhine yapılmaktaydı. 1985
1985 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | '''1985''' | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 ==Olaylar== ===Dünya'da olup bitenler=== *Denizbilimci Bob Ballard, Titanik'in enkazını... | Bilgi
te iktidara gelen Alan Garcia Perez tethiş eylemlerini bastırmaya çalıştı. 1990
1990 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | '''1990''' | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 ==Olaylar== *1 Ocak - Ruanda Soykırımı|Ruanda İç Savaşı başladı. *2 Ocak - De... | Bilgi
da seçimleri kazanan Alberto Tujimori de zamanında solcuların tethiş eylemleri hızla arttı. Bunun üzerine Başkan Alberto Fujimori 5 Nisan
Nisan » {{NisanTakvimi}} '''Nisan''', Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 4. ayı olup 30 gün çeker. Nisan sözcüğünün, Arapça (nisan), Süryanice (nisanna), Sümerce (nisag = ilk meyveler), Akadca (nisanu) ve İbranice (nîsan) sözcüklerinden alındığı söylenebilir. Nisan adının İngilizcesi olan April sözcüğü... | Bilgi
1992
1992 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | '''1992''' | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 ==Olaylar== ===Dünya'da olup bitenler=== *1 Ocak - Schengen Antlaşması yürürlüğe g... | Bilgi
de bir sivil darbe yaparak kongreyi dağıttı ve bir olağanüstü hal ve yeniden inşâa hükümeti kurdu.
13  Kasım
Kasım » {{KasımTakvimi}} '''Kasım''', Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 11. ayı olup 30 gün çeker. Türkiye'de, Atatürk devrimine değin Sümer-Babil-İbrani-Süryani-Arami '''Tişri''' den gelme ad ile '''Teşrin-i Sani''' olan ayın adı Cumhuriyet'ten sonra '''İkinci Teşrin''', '''İkinciteşrin''' ola... | Bilgi
1992de Başkan Albertoya başarısız bir suikast girişiminde bulunuldu. Yeni kurulan Demokratik Kurucu Kongre için seçimler 22 Kasım 1992de yapıldı ve Başkan Albertoyu destekleyen partiler salt çoğunluğu elde ettiler. Bu arada Aydın
AYDIN » Ege bölgesinde "Efeler Diyarı" olarak tanınan ve dünyanın en iyi incirinin yetiştiği şirin bir vilayetimiz. Ege denizi, Muğla, Denizli, Manisa ve İzmir ile çevrilidir.Türkiyenin en dağlık illerinden biridir. 37°30 ve 38°03 kuzey enlemleri ile 27°00... | Bilgi
lık Yol Gerilla teşkilâtının lideri olan Guzman yakalandı. Guzman 1980de başlayan gerilla savaşında 22.500 kişinin ölümünden sorumlu tutularak ömür boyu hapis cezâsına çarptırıldı. Buna rağmen ülkede karışıklık devam etmektedir.
Fizikî Yapı
Perunun yüzölçümü yaklaşık olarak 1.285.216 km2dir. Bu kadar geniş topraklarıyla Güney Amerika kıtasının üçüncü büyük ülkesidir. Kuzeyinde Ekvador, kuzeydoğusunda Kolombiya, doğusunda Brezilya, Bolivya ve Şili ile komşudur. Batısı Pasifik Okyanusu ile örtülmüştür. Kuzeybatıdan güneydoğuya doğru uzanan Andes Dağları ülkeyi üç esas bölgeye ayırır: Kıyı bölgesi, Sierra bölgesi ve Martana bölgesi.
Yaklaşık 2240 km uzunluğunda ve 16 ilâ 64 km arasında değişen bir genişlikte olan Kıyı bölgesi, Peru topraklarının % 11ini kaplar. Bölgenin yüksekliği deniz seviyesinden 1525 mye kadar değişebilmektedir. Ülkenin en dağlık bölgesi olan Sierra, yaklaşık olarak 340 km genişliğinde ve ortalama 3500 m yüksekliğindedir. Bölgede yer alan Huascaran Dağı 6768 mdir ve ülkenin en yüksek noktasıdır. Sierra bölgesindeki yüksekliği 5000 mnin üstünde olan dağların zirveleri devamlı karlarla kaplıdır. Sierra bölgesi ülkenin % 33ünü teşkil eder. Bölgede volkanik hâdiseler de görülür. Bunlardan El Misti bilinen bir volkaniktir. Ülkede en geniş bölgesi olan Mantana, yüzölçümün % 56sına yakın bir bölümünü içine alır. Bölge Andeslerin güney eğimlerinin yer aldığı ve Yukarı Amozon havzasının sık ağaçlı ormanlarla kaplı yaylasının bulunduğu bölgedir.
Ülkenin başlıca büyük nehirleri Sierra bölgesinden doğar ve Amozon bölgesinde yoğunlaşırlar. Ülkenin önemli nehirleri; Maranon, Huallaga, Apurimac, Urubamba, Ucayali, Napo, Yavari, Putumayo, Madre de Dios ve Amozon olup, bunlardan en uzunu olan Amozon Nehri yaklaşık 3700 kmdir.
Ayrıca küçük nehirler de vardır. Bu nehirlerin hemen hepsi Titicaca Gölüne dökülür. Bu göl Bolivya sınırında yer alır. Andes bölgesinin en geniş gölü olup, 160 km civarında bir uzunluğa sahiptir. Titicaca Gölü deniz seviyesinden 3810 m yüksekte olup, dünyânın en yüksek büyük gölüdür.
İklim
Kıyı bölgesi mutedil bir iklime sâhiptir. Fakat Peru Soğuksu Akıntısı, bölgenin sıcaklığını oldukça düşürür. Lima bölgesi en kurak olan bölge olup, yıllık yağış ortalaması 41 mm civarındadır. Bölge her ne kadar az yağış alıyorsa da, nem oranı bakımından yüksek nemliliğe sâhiptir. Bu nem miktarı Limada % 87dir.
Sierra bölgesi umûmiyetle kuru bir iklime sâhiptir. Hava sıcaklığı yüksekliğe göre değişir ve genel olarak serindir. Meselâ 3050 m yüksekliğindeki Hurancayo Dağında hava sıcaklığı (-4 ilâ 24°C) arasında değişir. Ekvator
EKVATOR » Alm. Aquator (m), Fr. Equateur (m), İng. Equator. Yer küresinin karşılıklı kutuplarının tam ortasından geçtiği kabul edilen büyük çember. Ekvator sıfır derece enlem çizgisi olarak da bilinir. Bu çember güney ve kuzey yarım küreleri birbirinden ayırır. Ekvator düzlemi, dünyânın merkezinden geçe... | Bilgi
a yakın bir yerde bulunduğu için ülkedeki gündüz-gece sıcaklıkları çok farklıdır. Daha çok nisan ayları yağış almaktadır.
Montana bölgesi ise sıcak ve nemlidir. Iquitosta sıcaklık 21°C civârındadır. Şiddetli tropikal yağışlar olur ve yıllık yağış ortalaması yaklaşık 3302 mmdir.
Tabiî Kaynaklar
Kıyı bölgesi büyük ölçüde ağaçsızdır. Sâdece nehir vâdilerinde Kuzey Amerikaya mahsus baklagiller, çalılar, Avustralya
avustralya » -Nüfusu: 17 milyon kişi -Başkenti: CANBERRA Dünyanın en büyük adası ya da en küçük kıtası olan Avustralya, aynı zamanda 7,5 milyon km2yi geçen yüzölçümüyle dünyanın altıncı büyük devletidir. Orta ve batısı 30° enlemlerindeki alçalıcı hava hareketlerine bağlı olarak oluşan geniş çöllerl... | Bilgi
okaliptüsü(sıtma ağacı) ve çeşitli meyve ağaçları yetişir. Ayrıca kaktüs ve çöl bitkileri bolca bulunur. Hayvan olarak daha çok kertenkele, örümcek, akrep, salyangoz ve rüteylâ (bir çeşit büyük örümcek, tarentulu) vardır.
Sierre bölgesinde, birçok yeşil alanlar ve ağaçlık bölge mevcuttur. Daha çok yaprak dökmeyen ağaçlar ve okaliptüs (sıtma) türü ağaçlar yetişir. Ayrıca bol miktarda kokain ağacı da bulunur. Bölgede daha çok; lâma, alpaka, guanaco (deve cinsinden lâmadan iri bir hayvan), vikunya ve chinçula (sincaba benzer bir hayvan) adlı hayvanlar yetişir. Sierra bölgesi kuş cinsleri bakımından oldukça zengindir. Kızılgöğüslü ardıç (robin), sinekçil, ispinoz, keklik, sinekyutan, yaban ördeği, kaz ve akbaba bölgede sık rastlanan kuşlardır.
Montana bölgesinin bitki örtüsü ve hayvanları Amozon havzasındakilerin hemen hemen aynıdır. Ağaç olarak abonoz, maun, sedir, kauçuk ve kınakına yetişir. Kınakınadan kinin elde edilir. Van
VAN » İlin Kimliği Yüzölçümü : 19.069 km2 Nüfûsu : 637.433 İlçeleri         : Merkez, Bahçesaray, Başkale, Çaldıran, Çatak, Edremit, Erciş, Gevaş, Gürpınar, Murâdiye, Özalp, Saray. Doğu Anadolu bölgesinin Yukarı Murad-Van bölümünde yer alan bir ilimiz. İl toprakları 42... | Bilgi
ilya, sapaina, lifli bitkiler oldukça fazladır. Çiçek türü olarak begonya, çanta çiçeği ve orkide yetişir. Bundan başka savanalar, çalılıklar, kaba damarlı bitkiler ve bodur ağaçlar boldur. Puma, jagar, tapir, kabuklu kertenkele, pessary, karıncayiyen, denizayısı, timsah, deniz kaplumbağası, yılan ve maymun bol miktarda mevcuttur. Papağan, flamankuşu (filamingo) ve kelebek türleri oldukça fazladır. Güve, sinek ve sivrisinek ise milyonlarcadır.
Ülkenin mâden kaynakları oldukça zengindir. Bakır en önemli mâden çeşididir. Gümüş, kurşun, çinko, demir, kadmiyum, selenyum, kalay, altın, tungsten, antimon, bizmut, tellür, mâden kömürü, baryum, tuz, kireçtaşı, mermertaşı ve alçıtaşı önemli mâdenlerdir. Kuzey bölgelerde petrol yatakları da mevcuttur.
Peru yeryüzü suları bakımından da zengindir. Mevcut üç drenaj sistemi, 50yi aşkın irili ufaklı nehirleri ihtivâ eder. Bütün bu nehirler asıl kaynak olan Amozon Nehrinin ayrılmış kollarıdır. Amozon Nehrinin uzunluğu yaklaşık 3700 kmdir. Bolivya sınırındaki Titicaca Gölü deniz seviyesinden 3810 m yüksek olup, yaklaşık 160 kmlik bir uzunluğa sâhiptir.
Nüfus ve Sosyal Hayat
Perunun nüfûsu yaklaşık olarak 22.950.000dir. Nüfûsun % 73ü şehirlerde yaşar. Nüfus yoğunluğu 14tür. Ülkedeki etnik gruplar arasında çoğunluğu teşkil eden Kızılderililer, nüfûsun % 45ini ihtivâ ederler. Nüfûsun % 40ına yakın bir bölümü melezdir. Geri kalanını ise Zenciler ve Asya
ASYA » Alm. Asien, Fr. Asie, İng. Asia. Dünyanın en büyük kıtası. Doğuda Pasifik Okyanusu, kuzeyde Kuzey Buz Denizi, güneyde Hint Okyanusu, batıda Avrupa kıtası ile çevrilidir. Avrupa kıtası ile olan sınırı kesin tespit edilmiş değildir. Eskiden Don Nehri, Asya ile Avrupa arasında sınır olarak ... | Bilgi
lı gruplar meydana getirir. Beyaz nüfûsun büyük bir bölümü İspanyol asıllıdır.
Resmî diller İspanyolca ve Quechua yerli dilidir. Nüfûsun çoğunluğunu teşkil eden Kızılderililerin üçte ikisi Quechua dilini kullanır. Bunlar genellikle Sierra bölgesinde yaşar. Titicaca Gölü ve Güney Sierrada yaşayan geri kalan Kızılderililer Aymara diliyle konuşurlar. Melezler ve beyazlar ise İspanyolca konuşurlar.
Nüfûsun çoğunluğu katoliktir. Halk arasında ırk, ekonomik seviye, sosyal hayat ve kültür seviyesi bakımlarından bâzı farklı sınıflar meydana gelmiştir. Kızılderililerin çoğunluğu fakir insanlardır. Avcılık ve tarımla geçinirler.
Okuma-yazma oranı% 72 dolaylarındadır. 1972
1972 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | '''1972''' | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 ==Olaylar== ===Dünyada olup bitenler=== *24 Mart - Gelmiş geçmiş en iyi filmlerden b... | Bilgi
yılında çıkarılan eğitim ve öğretim kânunundan sonra ilkokul mecbûrî ve diğer okullar serbest bırakılmıştır. Birçok özel okul mevcuttur. Ülkede 30 üniversite vardır. Bunların en meşhurları; Limadaki Millî Eğitim Üniversitesi, Millî Mühendislik Üniversitesi ve San Marcos Üniversitesidir.
Peru halkında, el sanatları bakımından daha çok seramik eşyâ yapımı önemlidir. Oyuncak lama yapımı, çeşitli kilim ve halı dokumacılığı, renkli kumaş yapımı ve lama, alpaka ve vikunyu (bir çeşit lama) yününden elbise örülmesi halkın uğraştığı başlıca sanat dallarıdır.
Ülkenin en gelişmiş şehri başşehir Limadır. Diğer önemli şehirleri Callao, Arequipa, Trujillo, İquitos, Cuzco ve Huancayodur.
Siyâsî Hayat
İdarî sistemi parlamenter demokrasi esaslarına dayanan bir merkezî cumhûriyettir. 1980 Peru Anayasasına göre biri başkan ve iki yardımcı başkan, halk oylamasıyla seçilir. Başkan, başbakanı ve bakanlar kurulunu tâyin eder. Başkan, seçilebilmesi için oyların en az % 50sini almak zorundadır.
Yasama gücü, kongrededir. Kongre iki meclislidir. Senato 60 üyeli ve Millet Meclisi 180 üyeli olup, seçime tâbidirler. Başkanlık ve kongre seçimleri her 5 yılda bir yapılır. 18 yaşını dolduranlar oy kullanabilir. İdarî olarak bir il ve 24 bölgeye ayrılmıştır. Birleşmiş Milletler üyesidir.
Ekonomi
Perunun ticârî ekonomisi geniş ölçüde minerallere, tarım ürünlerine ve endüstri ürünleri ve balıkçılığa dayanır. Ülkede yetişen başlıca tarım ürünleri pamuk, şekerpancarı, kahve, pirinç, patates, fasulye, mısır, arpa ve tütündür.
Peru, yeraltı kaynakları bakımından oldukça zengin bir ülkedir. Ülkenin başlıca mineralleri: Bakır,
gümüş, molibden, kurşun, petrol, çinko, demir, kadmiyum, kalay, altın, kömür, baryum, tuz, mermer, alçıtaşı, kireçtaşı, tellür, antimon, tungsten, selenyum ve bizmuttur. Ülkenin en önemli endüstrileriyse balık ve çelik endüstrileridir. Kıyılarında daha çok sardalya avlanır. Ülkenin diğer bir gelir kaynağı da kereste, kauçuk, kinin, koyu kırmızı gülağacı yağı ve Brezilya kestânesi gibi orman ürünleridir.
Peru sâhip olduğu mineraller ve hazırladığı balık yemekleriyle fazla ticârî bir gelire sâhiptir. İhrâcâtı teşkil eden başlıca ürünler: Bakır, balık yemekleri, kahve, demir, şeker, çinko, gümüş, kurşun, pamuk, altın ve yündür. 1993
1993 » 19. yüzyıl | '''20. yüzyıl''' | 21. yüzyıl 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | '''1993''' | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 ==Olaylar== ===Dünyada olup bitenler=== *Çekoslovakya dağıldı. Slovakya ve Çek C... | Bilgi
yılı başında dış ticârette 3.3 milyar dolarlık bir ihrâcâta ulaşmıştır. İhrâcâtını daha çok Japonya
japonya » -Yüzölçümü: 337.000 km2 -Nüfusu: 123 milyon kişi -Başkenti: TOKYO Büyük okyanusun kuzey kesiminde yeralan adalardan oluşur. Bu yanardağ kökenli sık sık depremlerle sarsılan adalar zincirini sıradağlar ve volkanik dağlar oluşturur. Yeraltı gelir kaynaklarının az olması ve akaryakıtının % 99unu... | Bilgi
ve ABDye yapar.
Makina, gıdâ maddeleri, yakıt, yağlar, metalik olmayan bâzı mineraller, kimyevî ürünler ve çelik başlıca ithâlât mallarıdır. İthâlâtını daha çok ABD ve Alman
Alman » #REDIRECT Almanlar... | Bilgi
ya ile yapmaktadır.
Peru, Andean Ortak Pazar
pazar » Rize iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 314 kilometrekare, nüfusu 34.148 dir. Yüzeyi genel olarak ormanlarla kaplı sırtlardan ve yamaçlardan ibarettir. Bu sırt ve yamaçlar, çoklukla sarp ve dik meyillidir. İlçe halkının başlıca geçim kaynağı fındık, tütün ekimi ve meyveciliktir.İlçe merkezi 4.821 nüfu... | Bilgi
ı ülkelerinden biridir. Perudan başka Ekvador, Kolombiya, Venezuella ve Bolivyanın da bulunduğu pazar, üye ülkeler arasında gümrük muafiyeti ve ortak bir hâricî vergi sistemi getirmiştir.
Perunun ulaştırma şebekesi 19. yüzyıldan sonra gelişmiştir. Demiryollarının uzunluğu 3472 kmdir. 69.942 kmyi bulan karayollarının ancak % 11i asfalttır. Hava yolları ulaşımı 22 havaalanından sağlanır.

3. Alternatif : PERU

Güney Amerika
AMERİKA » Dünyanın ikinci büyük kıtası. Kuzey ve güney kutuplar arasında yer alan, doğusunda Atlas Okyanusu, batısında Büyük Okyanus, kuzeyinde Kuzey Buz denizi bulunan kara parçasıdır. Kuzeyden güneye olan uzunluğu 16.000 kilometre olup, yüzölçümü ise 42.000.000 kilometrekaredir. Tarihi Amerikayı ilk olara... | Bilgi
da bir Cumhuriyet. Kuzeyinde ekvator, doğusunda Brezilya
brezilya »   -Yüzölçümü: 8.511.000 km2 -Nüfusu  : 150 milyon kişi -Başkenti: BRESILLA Güney Amerikanın en büyük ülkesidir. Güney Amerikanın yaklaşık yarısını kaplar. Bitki örtüsünde Brezilyanın yoksullar bölgesi de denilen kuraklık tehdidi altındaki kuzeydoğu bölgesinden tropik... | Bilgi
ve Bolivya
BOLİVYA » DEVLETİN ADI ............................................ Bolivya Cumhuriyeti BAŞŞEHRİ .............................. .La Paz-Hükümet Merkezi Sucre NÜFUSU ...................................................................... 7.528.000 YÜZÖLÇÜMÜ ................................................ | Bilgi
, batısında Büyük okyanus bulunmaktadır. Yüzölçümü 1.290.000 kilometrekare, nüfusu 11.000.000 dir. Baş şehri Limadır.


Coğrafya : Peru
peru »   -Yüzölçümü: 1.285.000 km2 -Nüfusu  : 22 milyon kişi -Başkenti: LİMA Batısında kıyı şeridi, arkasında And dağları doğuda Montana Dağları ve Amazon Havzası yer alır. Tropikal iklim yaygındır, batıda ise çöl iklimi görülür. Ülke yeraltı kaynaklarının zenginliğine, balıkçılık ol... | Bilgi
yüzey şekilleri bakımından üç bölgeye ayrılır: Costa adı verilen kıyı bölgesi, kısmen ovalık, kısmen tepelik ve bataklıklar alanıdır. Bu bölgede pamuk ve şeker kamışı yetiştirilen en önemli ürünlerdir. Daha içerideki yaylalar halk dilinde “Sierra” adı ile anılır. Kıyıya paralel olarak uzanan And dağlarının meydana getirdiği bu bölge Perunun yükseltisi en fazla olan bölgesidir. Bu dağlık bölgenin yamaçlarından bir çok sular akar, verimi bol olan vadiler meydana getirir. Bu vadilerde ve yayla özelliğinde olan yerlerde pamuk ve pirinç yetiştirilmektedir. En içte kalan bölgelerde “Montana” adı verilen ormanlık bölgelerdir. İklimde bu değişik yüzey şekillerine uyar. Bu sebeple bazı bölgeler çok sıcak bazı yerler de özellikle dağlık yerler çok soğuk olur.


Tarih : Avrupa
AVRUPA » Okyanusya kıtasından sonra dünyadaki kıtaların en küçüğü. Avrupa sınırlarının, nereden başladığına dair, kesin bir sınır birliğine varılamamıştır. Ancak Hazar Denizinden Kuzey Buz Denizine kadar uzanan Ural Dağları Avrupadan sayılmaktadır. Avrupa; güneydoğuda Kafkas Dağları, Karadeniz... | Bilgi
lıların gelmesine kadar İncaların egemenliği altında bulunan peru 1532 yılında İspanyolların egemenliğine girmiş, 1818 de bağımsızlık kazanmıştır.

4. Alternatif : Peru



Peru, (İspanyolca: Perú, Quechua: Piruw, Aymara: Piruw) ya da resmî adıyla Peru Cumhuriyeti (İspanyolca República del Perú, Quechua: Piruw Mama Llaqta, Aymara: Piruw Suyu) Güney Amerika'nın batısında bir ülkedir. Kuzeyde Ekvador ve Kolombiya, doğuda Brezilya, güneydoğuda Bolivya, güneyde Şili ve batıda Büyük Okyanus'la sınırlıdır.

Coğrafya

Konum

Peru, kuzeyde Ekvador ve Kolombiya, doğuda Brezilya, güneydoğuda Bolivya, güneyde Şili ve batıda Büyük Okyanus ile sınırlı bir coğrafyada yer alır.

Tabii bölgeler

Peru tamamen değişik iklim bölgelerine sahiptir.
  • Costa (Kıyı) – Ülkenin yaklaşık % 11'i
  • Sierra (Andlar, Yüksek kesimler) – yaklaşık %15
  • Selva (Yağmur Ormanı) ve Montaña (Sis Ormanı) – yaklaşık % 64
  • Costa

    =Costa Humboldt Akıntısı'nın etkisi altında olup, tarımın sadece Andlar'dan gelen nehirler boyunca ve nehir vahalarında mümkün olduğu, geniş ölçüde bir kıyı çölüdür.

    Peru'nun güneyinde, Şili sınırında dünyanın en kurak çölü olan Atacama Çölü başlar. Costa'nın güney kısımlarında başkent Lima'ya kadar olan kesimde, yani kıyı şeridinin yaklaşık yarısında, yıl boyunca olan yağmur düşüşü sıradışı ölçüde enderdir.

    Lima'nın kuzeyinde zemin kalitesi ve yağmur düşüşü biraz artar ki böylelikle tarım imkanı nehir vahalarının dışında da mümkün olur. Isı kışın 12 °C ve yazın 35 °C arasında oynar.

    Lima'nın yanında kıyıdaki büyük şehirler (kuzeyden güneye) Tumbes, Sullana, Piura, Chiclayo, Trujillo, Chimbote, Huaral, Pisco, Ica, Nazca'dır.

    =Sierra

    =şehri yakınları]]
    İnce kıyı bölgesinin ardında Sierra başlar. Burası, uzun vadilerle kesintiye uğrayan (isp. callejón veya valle) Andların çok sayıda dağ sırasından oluşur. Bütün Andlar bölgesinde tipik olan, derin kesimli vadiler (Kanyonlar) ve dağ zincirlerinde büyük nehirlerle oluşan Kordillerin doğu ve batı yakasındaki aralıklardır (isp:Pongo).

    Andlar'daki tipik kesit, kendini merkezi bölge Ancash'da gösterir. Batıdan doğuya „Kara Kordiller“ 'ini (Cordillera Negra, yaklaşık 5.000 m kadar) Callejón de Huaylas (3.000 m civarında) takip eder. Sonraki dağ sırası "Beyaz Kordiller" 'dir (Cordillera Blanca). Burada Peru'nun en yüksek dağı Huascarán (6.768 m) bulunur. Doğu istikametine devam ederek Callejón de Conchucos uzanır (Amazonlar'ın bir kaynak nehri olan Marañón ile beraber). Sonrasında diğer dağ zincirleri ile devam eder.

    En yüksek dağlar, Nevado Huascarán (6.768 m), Yerupajá (6.634 m), Coropuna (6.425 m), Ampato (6.310 m), Chachani (6.075 m) ve yanardağ Misti'dir (5.822 m).

    Ülkenin kuzeyinde Andlar kar sınırına ulaşmaz ve bitki örtüsü çok zenginken (Páramo İklim Zonu), orta bölgelerde kendini çok dik, kısmen geniş vadiler ve sürekli kar ve buzullarla kaplı yüksek dağlar olarak gösterir. Peru'nun orta güneyinde (Başkent Lima'nın enleminden itibaren) tabiat kendisini 3.000 ve 4.000 metre aralığında tepelik olarak gösterir. 5000 m'den yüksek dikkat çekici karla kaplı masif dağ sayısı azdır.

    Bu enlemden güneye doğru, kısmen aktif olan konik volkan Ubinas sahne alırken, beraberinde daha az dik olan dağ sıraları ve bunların arasında kalan tepelik yüksek plato görüntüsüne sahip And Dağları zincirleri, kuvvetli ölçüde yayılım gösterir. Ülkenin güneyinde (Arequipa, Puno, Moquegua ve Tacna Bölgeleri'nde) özellikle yüksek platonun belli ölçüde düz kısmı kendini gösterir. Burafa, tipik görüntüsünü Titikaka Gölü çevresinde alan, Altiplano adı verilen plato oluşur.

    Ortalama yıllık ısı derecesi 3.300 m yükseklikte 11 °C'dir. Bazen, yağmur bakımından fakir bölgelerde Ekim'den Nisan'a kadar kuvvetli yağışlar beklenebilir. Bu bölgedeki büyük şehirler (kuzeyden güneye) Cajamarca, Huaraz, Cerro de Pasco, Huancayo, Ayacucho, Cusco, Puno ve Arequipa'dur.

    Cusco yakınlarında efsanevi İnka şehir harabesi Machu Picchu bulunur.

    =Selva

    =]]
    Andlar'ın doğusunda Yağmur Ormanları bölgesi „Selva“ başlar. Ilıman iklimin hüküm sürdüğü tropik dağ ormanı mevcut olduğundan burada geçiş yumuşak olur.

    Isı farklılıklarının az olduğu bölgelerde yıllık ortalama sıcaklık yaklaşık 26 °C olup, yıllık yağış miktarı 3.800 mm'ye ulaşır. Burada, Brezilya'ya doğru Amazon Havzası'ndan akan Amazonların diğer kaynak nehirleri doğar.

    Peru Yağmur Ormanları sık ve neredeyse balta girmemiştir. And Dağları'ndan çıkarak geniş kıvrımlarla Amazonlar'a akan nehirler, orman derinliklerinden geçen tek ulaşım damarlarıdır.

    Bu bölgenin büyük ve turizm için önemli olan şehirleri Iquitos ve Puerto Maldonado'dur. Iquitos'a Lima'dan kara yolu ile ulaşmak mümkün olmayıp, ulaşım uçak ya da vapurlarla olur. Puerto Maldonado'ya uçak (1 ½ saat Lima; ½ saat Cuzco), vapur ya da kara vasıtasıyla ulaşılabilir. Bölgedeki diğer büyük şehirler (kuzeyden güneye) Tarapoto, Tingo María ve Pucallpa'dir.

    Akarsular


    Peru'nun önemli nehirleri Amazonlar ve onun kaynak nehirleri olan Río Apurímac, Río Urubamba, Río Ucayali ve Río Marañón ile Amazonlar'ın yan kolları olan Napo, Putumayo ve Huallaga'dur.

    Peru'nun en büyük ve en önemli gölleri ise And Dağları arasındaki Titikaka Gölü ile Lago Junín'dir.

    Flora ve fauna


    Peru'nun florası çok değişken ve çok yüzlüdür. Kurak ve kumlu kıyı düzlüklerde sadece az miktar otlar ve çalılar büyür. Buna karşın yağmur ormanları bölgesinde büyük bir bitki bolluğu bulunur. Bu bitki örtüsünün başlıca temsilcileri kauçuk, tesbih ağaçları, vanilya bitkileridir. Yüksek dağlık kesimde doğa şartları sebebiyle az bitki çeşitliliği mevcuttur. Burada başlıca olarak, kaktüsler,mesquiteler gibi kurak bölge bitkileri (Xerophyt) vardır.

    Peru'nun hayvan dünyası da aynı şekilde florası gibi çok çeşitlilik sunar. Sahil düzlüklerinde ve sahil önlerindeki adaların kıyılarında martılar, ötleğenler, akrepler, yüzgeçayaklılar ve penguenler yaşar. Peru'nun sahil sularında başlıca olarak sardalyalar, istakozlar, ve uskumrular bulunur. Doğuda bereketli bölgelerdeki hayvanlar örneğin armadillo, timsahlar, jaguarlar, pumalar ve flamingolardır. Peru'nun milli hayvanı And kaya horozu (Rupicola peruviana) Manu Miili Parkı'nda bulunur.

    Yönetsel yapılanma ve şehirler

    Peru, 26 bölüme (Departamentos), 195 eyalete (Provincias) ve 1.828 mıntıkaya (Distritos) ayrılmıştır. Ülkenin 2002 yılındaki bölgeselleşmesinden beri departamentolar, seçili organları olan özerk idari birimlerdir. Ülke çapında ilk bölgesel seçimler Kasım 2002 tarihinde gerçekleşmiştir. Ülkenin bölgelere (Regiones) ayrılması da planlanmış olmakla birlikte, 30 Ekim 2005 tarihindeki referandumda, 16 depertamentonun halkının % 78'i 5 bölgede (Norte, Nor Centro Oriente, Ica-Huancavelica-Ayacucho, Cusco-Apurímac ve Arequipa-Puno-Tacna) biraraya gelmeye karşı olduğunu beyan etmiştir.Bölgeler:


    Peru'nun büyük şehirleri şunlardır: Lima (7.363.069 nüf.), Trujillo (861.044), Arequipa (860.000), Callao (824.329), Chiclayo (634.600) ve Iquitos (400.000).


    Ayrıca bakınız: Peru'daki şehirler listesi

    Nüfus

    'da bir çiçek satıcısı kadın, buradaki Quechua halkın tipik kıyafeti ile görülüyor]]'da geleneksel kıyafetleri içinde bir erkek.|left]]
    Peru, Bolivya ve Guatemala'nın yanında nüfus çoğunluğu kızılderili halkın olduğu üç ülkeden biridir. Nüfusun yüzde 45'i kızılderili kökenlidir. Bunlar ağırlıklı olarak Quechua (% 40) ve Aymará (% 5) konuşan halklara aittir. % 37 melez olan halkın, % 15 kadarı Avrupa kökenli, geri kalan % 3 ise kısmen Afrika kısmen ise Asya kökenlidir.

    Kırsal kesimden kaçış ile oluşan ve nüfüsun yaklaşık üçte birinin yoğunlaştığı başkente olan, yüksek sayıdaki göç, beraberinde büyük sosyal problemler getirir. Yerli halkın hatırı sayılır bir kesmi Lima'da, yoksulluk sınırının altında ya da kıyısında yaşar. Etnik kültürlerin zıtlıkları ve sosyo-politik eşitsizlik sebebiyle, halkın yetersiz geçim ve temin şartları meydana gelir. Bunu, temel ihtiyaç maddelerinin ithalatı ve döviz harcamaları takip eder.

    İkibuçuk milyon Perulu sürekli olarak göçmen vaziyette başta ABD, Avrupa ve Japonya olmak üzere yurtdışında yaşar.

    Tarihçe

    Peru bin yıllar boyunca Pre-İnka kültürüne sahip olan bir ülkedir. İlk göç eden yerleşimciler, M.Ö. 20.000 ile 10.000 yıllarına kadar bugünkü Peru'nun olduğu bölgeye gelmişlerdir. M.Ö. 4000 yıllarında tarla kurmaya ve hayvan yetiştirmeye başlarlar. Bugün halen daha ayırt edilebilen en eski kültür, M.Ö. 800 ile M.Ö. 300 yıllarına kadar var olmuş olan Chavín de Huántar'dır. Titikaka Gölü çevresinde M.Ö. 1. yüzyıldan itbaren M.S. 1000 yılına kadar Tiahuanaco kültürü oluşur. Sahilde, And nehirlerinin sulak alanlarında M.S. ilk binyılda Lambayeque Bölgesi civarında Mochica gibi farklı kültürler oluşur. İnka Krallığı'ndan önce, gelişmiş şehir kültürü olan Chimú'nun başkenti Chanchan'dı

    İnka Krallığı 1200 civarında oluşur ve 1532'ye kadar bugünkü Kolombiya, Ekvador, Peru, Bolivya, Arjantin ve Şili'nin büyük kısmına genişler. Peru'nun yüksek platosunda bulunan Cusco şehri İnka Krallığı'nın başkentidir.

    İspanyollar 1532'den itibaren bu ülkeyi fethederler ve İspanya Krallığı adına Peru Valiliği'ni kurarlarlar ki bu valilik, zirvesine ulaştığında bugünkü Panama'dan, kıtanın en güney noktasına kadar ulaşmıştır.

    1821'de ülke José de San Martín ve Simón Bolívar tarafından kurtarılır ve bağımsızlığını kazanır. Bununla birlikte isyanlar ve iç savaşlar modern bir devletin gelişmesine engel olurlar.

    Bugünkü Peru milli arması 25 Şubat 1825'de milli kongrenin kanunuyla kabul edilir. Çizimi parlamenter José Gregorio aittir.civarında Şili ve Peru arasındaki deniz muharebesi]]
    1879 yılında Güherçile Savaşı patlak verir. Şili ve Bolivya bağımsızlıklarını ilan ettikleri zamandan beri Antofagasta üzerinde tartışma halindedirler. Peru tartışmalı bölgede çok sayıda guano ve maden şirketine sahiptir. Bolivya Peru'ya birlik olma halinde Antofagasta'da ekonomik ayrıcalıklar teklif eder. Ayrıca Peru, İspanyol valiliğinin kolonyal zamanında devraldığı politik ve ekonomik öncelikli pozisyonunun, Güney Pasifik'te Şili tarafından tehlikede olduğunu görmektedir. 1874'de Şili'ye karşı Bolivya ile beraber gizli bir pakt kurulur. Bu pakt yine de Şili'nin zaferine engel olamaz. Bolivya kaybedilen çok sayıdaki muhaarebeden sonra 1880 yılında savaştan çekilir ve Antofagasta Bölgesi üzerindeki hak iddiasından tamamen vazgeçer. Şili bu arada kuzeye doğru ilerleyerek Peru bölgesi Tarapacá'a girmiş ve Peru'ya ateşkes ve barış antlaşması teklif etmiştir. Peru yine de Tarapacá'yı Şili'ye bırakmayı reddeder. Şili takip eden yıllarda yeni bir savaş başlatarak, 1881'de Peru ordularını tahrip ettikten sonra Başkent Lima'ya girer. Resmi hükümet lağvedilerek, Şilili General Patricio Lynch ülke valisi olarak tayin edilir. Bununla birlikte Miguel Iglesias ve Andres Caceres gibi bazı Perulu generaller kurtularak, Doğu ve Kuzey Sierra'da, başarısı şüpheli organize bir gerilla savaşı yürütmeye çalışırlar. Caceres son bir kurtuluş mücadelesinde bulunmak için Temmuz 1883'de 1500 kişilik konvansiyonel bir bölük kurmayı başarır. Kuşkusuz Şilili Albay Alejandro Gorostiaga Huamachuco Muharebesi'de son umutları yıkar. Saveş kesin olarak kaybedilmiştir. Ekim 1883'de Ancon Barış Antlaşması ile savaşa son verilerek Tarapaca ve Tacna Şili'ye bırakılır ve Şili Ordusu Peru'dan çekilir.

    1968'de Juan Velasco Alvarado altındaki bir askeri cunta kansız bir darbe ile hükümeti devralarak, toprak ve ekonomik reformlarla sosyal bir sistem getirmeğe çalışır. General Velasco 1975'de General Francisco Morales Bermúdez tarafından düşürülürülerek, yeniden müteşebbis yanlısı bir yön izlenir. 1980'de, 1968 yılında düşürülen Fernando Belaúnde Terry seçilmiş başkan olarak yönetimi devralır ve yeniden iktidara gelir.Terry, devletleştirlen şirketleri tekrar özel teşebbüse devreder.

    1980li yıllarda sol yanlısı gerilla örgütü Aydınlık Yol („Sendero Luminoso“) hükümete karşı silahlı bir savaş başlatır. Her iki taraf da, sivil halka karşı kendi taraflarına disipline etmek için, acımasız bir harekat yürütür. Aydınlık Yol'un faaliyetleri 1990lı yıllara kadar devam eder. Ülkenin diğer sol gerilla hareketi Movimiento Revolucionario Túpac Amaru sivil halka karşı şiddeti reddeder.

    Siyaset

    Hükümet, temsili özellik taşıyan, merkezi olmayan ve kuvvetler ayrılığı prensibine göre yapılanmıştır. Devletin öncelikli ilgi alanı ülke güvenliğinin savunulması, halkın güvenlik tehditinin korunması ve genel refahın tesis edilmesidir. Bununla birlikte dış iktisadi başarılara rağmen, politik, sosyal ve ekonomik problemler mevcuttur.
    Politik reformlar henüz sağlam değildir


    Peru 1980'den beri Başkanlık Cumhuriyeti olarak tanımlanmasına rağmen demokratikleşme süreci şu ana kadar çok az sağlam bir yapıya oturur. Bu yüzden uluslararası insan hakları yardım kuruluşları, 2000 yılındaki seçim kampanyasında hatırı sayılır ölçüde düzensizlikler tespit etmiştir. Seçim kampanyalarında vergi gelirleri kullanılmış ve de askerler seçim yerlerinde yalnızca tarafsız gözlemci olarak bulunmamışlardır. Bundan başka, gayret edilen ülkenin merkezkaç- bölgesel yönetim anlayışı, şu ana kadar filizlenmekten öteye gidememiştir. Ayrıca devlet gelirleri halen başkent Lima'ya akmakta ve buradaki devlet organizasyonları vasıtasıyla tek tek komünlere pay edilmektedir. Gayret edilen yerelleşme ile devlet, merkezi yönetimin terk edilmesinin ve yerel bağımsızlığın, ülkenin ekonomik gelişiminde pozitif etkisi olacağı vaadinde bulunur.

    Başkanın görevleri


    1993 Anayasası'na göre, her beş yılda bir halk tarafından bir devlet başkanı seçilir ve başkanın bir daha seçilme hakkı yoktur. Temmuz 2006 tarihine kadar devlet başkanı Perú Posible partisinden Alejandro Toledo olmuş, kendisinden sonra bu makama Alan García seçilmiştir. García ülkenin halen güncel başkanıdır. Başkanın geniş görev alanında, devletin içeride ve dışarıda temsil edilmesi, genel hükümet politikasının yürütülmesi, başkanlık ve kongre seçiminin çağrısının yapılması ve kanun ile anayasanın gözetilmesi vardır.

    Ülkedeki güç grupları


    Platoların büyük toprak sahipleri ve sahilin asker sahibi Peru elitleri, yüzyıllar boyunca ülkeyi oligarşik şekilde yönetmiştir. 1969 yılındaki General Juan Velasco Alvarado'nun toprak reformu ile bu kişilerin güç kaynakları ellerinden alınır. Daha sonraki yıllarda oluşan yeni güç grupları, endüstri ve finans faaliyetlerinde yoğunlaşmışlardır. Büyük kısmı Avrupa kökenli olan bu gruplar devletin korumacılığıyla yaşamışlardır. Alberto Fujimori'nin politika sahnesine çıkması ve ülke topraklarında neoliberal ekonomik politikayı yerleştirmesi, güç bloklarını yeni yapılanmaya götürmüştür. Bazı gruplar ağırlıklarını kaybederken sahneye yeni yarışmacı ruha sahip gruplar çıkmıştır. Günümüzde ekonomi ve politika üzerinde güçlü bir etki oynayan on ekonomik grup mevcuttur.

    Alt yapı

    Ülke için en önemli ulaşım yolları Panamerikan Karayolu ve Kuzey Amerika'ya, Doğu Asya'ya ve Avrupa'ya olan deniz yollarıdır.

    Peru 3.462 km'lik demiryolu hattına sahip olup, ülkede 72.900 km uzunluğunda karayolu ve 254 havalanı mevcuttur.

    Andlar'ın olağanüstü büyük ölçüde yükseklik farklılıkları, en başta batı-doğu ekseni boyunca, büyük altyapı sorunları doğurur. Bu durumun kendisini gösterdiği en belirgin alan, düşük orandaki, kaplanmış otomobil yollarıdır. 9.331 km'lik bu pay, toplam yolların sadece % 13'ünü oluşturur. Bu durum, çok az yerleşim olan Selva Bölgesi'nin ikincil ve önemsiz karekterini daha da kuvvetlendirir. Bu bölgede yaşayan kırsal halk, sahil kesiminin ekonomik hareketliliğinden bir kâr elde edemez.

    Ekonomi

    Pazar ekonomisi


    Peru'da son yıllarda giderek artan, kısıtlamaların kalktığı ve özelleştirmelerin olduğu bir pazar ekonomisi vardır. Bu durum, başta Kuzey Amerika holdinglerinin ve Avrupa firmalarının pazara egemen olması sonucunu doğurmuştur. Kısmen pazarda monopol tarzda yapılanma vardır. Bu konuda, ispanyol firmalarının telekomünikasyon alanındaki egemen konumları örnek olarak verilebilir.

    12 Nisan 2006 tarihinde Peru Amerika ile serbest ticaret sözleşmesi imzalar.

    Ülke başta altın ve bakır olmak üzere zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Bu madenler uluslararası şirketler tarafından işlenerek ihraç edilir. İlaveten balıkçılık ve tarım önemli bir rol oynar. Şeker kamışının yanında çok miktarda kahve ihraç edilir. Bu ürünler başlıca olarak batıda, sadece suni sulama ile tarımın yapıldığı, yerleşim olan bölgelerde yetiştirilir. Buna karşın Selva'nın büyük bölgeleri tarımsal olarak pek fazla kullanılmaz. Burada daha çok servet ekonomisi yürütülür.

    Endüstri başta Lima olmak üzere sahilde yoğunlaşmıştır. Geri kalan bölgeler yeraltı kaynakları dışında ikincil konumdadır.

    Başta ülkenin doğusundaki Yağmur Ormanları olmak üzere, çok miktarda el değmemiş bir tabiat olduğundan, ekolojik turizm çok şey sunar. Andlar, Huaraz, Cusco ve Machu Picchu'da gezi imkanı sunar ki Machu Picchu Güney Amerika'nın en sevilen arkeolojik yerlerinden biridir. Aynı şekilde Titikaka Gölü'de turistler için bir zirve noktasıdır.

    Ülke yoğun bir karayolu ağı ile iyi bir şekilde örülmüş olsa da, en önemli trafik rotalarının kör noktalarında kalan yolların çoğu asfalt değildir. Dağların konumları ve uzun mesafeler seyahatleri güçleştiren faktörlerdir.

    İllegal ekonomi


    Peru'da kayıtdışı ekonomi göze çarpar. illegal ekonominin en önemli öğesi koka ağacıdır. Bu bitkinin yaprakları başta yerli halka zevk ve tamamlayıcı besin olarak hizmet eder. Zira bu bitkinin çiğnenmesi açlık, yorgunluk, soğuk ve yükseklik hastalığı duygularını bastırır.

    Bu bitkinin ekim alanı yaklaşık 121.000 hek. tutar. Uyuşturucu ile mücadele ulusal makamı DEVIDA'nın (Comisión Nacional para el Desarrollo y Vida sin Drogas) verilerine göre, Peru'da 2004 yılında 110.000 ton koka yaprağı hasat edilmiştir. Bununla Peru, dünya çapında koka hasatında % 30 pay alır (2005) ve % 54 paya sahip Kolombiya'nın arkasında, % 16'lık payı olan Bolivya'nın önünde, 2. sırada yer alır. Koka ekiminin yaklaşık % 85'i illegal üretimde kullanılır. İllegal ihracattan elde edilen gelir, legal olanı fazlası ile geçer.

    Kültür

    Kültürel yaşam bihassa az sayıda büyük şehirde yoğunlaşmış olup, bunların başında başkent Lima gelir. Bugün kültürel yapının geniş alanında, İspanyol işgalcilerin getirmiş olduğu kültürün ve onların temsil ettiği dinin izleri vardır.Din


    Pre-Kolombiyan zamanından kalma bir çok dini gelenek Peru'da hala canlı olup, bu gelenekler başta kırsal bölgelerde olmak üzere yaşatılır. Alçak kesimde yaşayanların büyük bölümünün kökeni doğa dinlerinden gelir. Gaz ve petrol firmalarının varlıkları dolayısıyla giderek artan medeniyet, bu insanları kaçınılmaz olarak eski dinleri ve medeniyetlerinin bereketi arasında ikilemde bırakır.

    Peru halkının yaklaşık % 90 ile % 95 kadarı katoliktir. Bu, İspanyol işgacilerin misyoner çalışmalarının (kısmen zorlama ile) ve bağımsızlıktan sonra yine Peru'nun ABD'nin Almanya'nın misyoner gruplarının, yürüttüğü çalışmaların sonucudur. Katolik hristiyan gelenekler, hristiyanlık öncesi devrin eski gelenekleri ile karışmıştır (Syncretizm). Bu durum özellikle dini bayramlarda kendini gösterir.

    Bir çok Latin Amerika ülkesinde olduğu gibi Peru'da da son birkaç yıldır, evangelik ve karizmatik kiliseler ve Yedinci-Gün Adventistleri, Assemblies of God, Yehova'nın Şahitleri ve Mormonlar gibi inanç cemaatleri yaşamaktadır. Bunlar finansal olarak kısmen ABD tarafından desteklenirler. Aktif olarak çalışan bu cemaatler bazen agresif olarak üye kazanma kampanyası yürütürler.

    Sanat


    =Edebiyat

    =(1892–1938)]]
    Tahminen Peru edebiyatının en eski eseri Ollantay 'dır. Bu eser bir drama olup, İnkalardan gelmiş ve Quechua Dili'nde yazılmıştır.

    Ricardo Palma 19. yüzyılda, kurgu ve hikayelerin canlandırıldığı edebiyat çeşitlemesi Tradiciones 'i yaratmıştır. Clorinda Matto de Turner'ın romanlarında en başta İnka külütürünün izleri görülür. Ozan César Vallejo 20. yüzyılda alışılmışın dışında eserler yazmıştır. Vallejo'nun özellikle ilk olarak 1922 yılında yayınlanan Trilce adlı eseri ünlüdür. 20. yüzyılın diğer önemli Perulu yazarları José María Arguedas, Julio Ramón Ribeyro, Manuel Scorza, Sergio Bambaren, Alfredo Bryce Echenique ve Mario Vargas Llosa'dır.

    =MüzikMüzik Peru kültürünün öenmli bir parçasıdır. Quena (And flütü olarak da adlandırılır)), Panflüt (Zampoña veya Sicu), Cajón ve klasik gitar çok yaygındır.

    Peru'nun en ünlü parçası El Condor Pasa bir Daniel Alomía Robles bestesi olup (1913), aralarında Simon and Garfunkel'ınkinin de bulunduğu çok sayıda cover versiyonları sayesinde dünya çapında sevilmiştir. Peru'nun kuzey sahilinde Marinera dansı popülerdir. Geleneksel müzik türlerinin yanında rock müziği de 50'li yıllardan beri çok popülerdir. Líbido, Peru Pop/Rockband'ı için bir örnek teşkil eder. Şu an en sevilen Peru Metal/Grunge/Punk/Rock grupları Ni Voz Ni Voto, Por Hablar, Leuzemia ve La Sarita'dır.

    En ünlü müzisyenler ve şarkıcılar örnek olarak Yma Sumac, Susanna Baca, Chabuca Granda, Lucha Reyes, Cantos del Pueblo, Raúl García Zarate, Sonia Morales, Eva Ayllón ve Zambo Cavero'dur.

    Film

    20'li ve 30'lu yıllarda Ricardo Villarán gibi yönetmenler tarafından birkaç sesiz ve siyah-beyaz film yaratılmış, ama bu filmler sınır ötesinde genelde seyirci bulamamıştır. 20. yüzyılın geri kalanında Peru filmleri çok az dikkat çeker.

    Francisco José Lombardi, Peru'nun en önemli modern film yönetmeni olarak kabul edilir. 1991'de drama filmi Lima üzerinde gökyüzü ile Goya ödülünü kazanır. Onun edebi filmi No se lo digas a nadie, uluslararası film festivallerinde başarılı olur.

    Werner Herzog'un filmleri Fitzcarraldo ve Aguirre, der Zorn Gottes, Peru'da çekilmiştir.

    Damak tadı ve mutfak

    ]]
    Peru mutfağı tam anlamıyla çok yönlü olarak kabul edilir. Sahil, plato ve yağmur ormanları arasındaki coğrafi farklılıklar ve buna bağlı Peru'nun Pre-Kolombiyan sakinlerinin beslenme gelenekleri, İspanyol istilacıların kısmen Araplar'dan etkileniş mutfaklarıyla birleşir. 19. yüzyılın ortalarında Çinli göçmenler dolayısıyla, özel bir Çin-Peru mutfağı oluşur (Chifa). Siyah kölelerden Afrika elementleri de Peru mutfağına getirilir.

    Tipik yemekleri şunlardır.
  • Ceviche (taze çiğ balık veya deniz ürünlerinden bir yemek. Ender olarak etten yapılarak, limon suyu ve ekşi soğan ile marine edilerek servis yapılır.)
  • Anticucho (şişte ızgara sığır kalbi)
  • Arroz con Pollo (tavuklu pilav) ve Arroz con Pato (ördekli pilav)
  • Ají de gallina (hafif acılı, kremli Chili-soslu tavuk eti)
  • Rocoto Relleno (sığır eti ile doldurulumuş paprika biberi)
  • Estofado ( et, patates, mısır ve havuç ile yapılan acı peynir-paprika soslu güveç.)
  • Papa a la huancaina (acılı peynir soslu patates dilimleri)
  • Carapulcra (kurutulmuş patates ve etten güveç)
  • Albondigas (et topları)
  • Pachamanca (Quechua „güveç“, toprak güveçte hazırlanmış et ve sebze)
  • Chicharrón de Chancho (kalın yağ derisi olan kavrulmuş domuz eti)
  • Lomo Saltado (soğan ve paprika ile kızartılmış sığır dilimleri )
  • Chupe de Camarones (karides, patates ve sebzeli çorba)
  • Sopa a la Criolla (ülkeye özgü et parçalı makarna çorbası)
  • Tacacho (domuz yağı ve haşlanmış muzdan yapılmış köfte)
  • Choclo con queso (haşlanmış, peynirli mısır koçanı)
  • Cuy Chactado (kızartılmış hintdomuzu)

  • Peru'nun en ünlü alkollü içkisi Pisco bir brendi olup, Pisco Sour ve Perú Libre gibi kokteyllerin ana malzemesidir. Peru'da diğer sevilen içkiler Chicha, Chicha Morada ve Inca Kola'dır.

    Tatil günleri

    Lokal hasat bayramlarının yanında aşağıdaki tatil günleri mevcuttur.
  • 1 Ocak: Yılbaşı
  • Şubat/Mart Karnaval (her Pazar)
  • Mart/Nisan: Paskalya
  • 1 Mayıs Dia de los Trabajadores (İşçi Bayramı)
  • Mayıs/Haziran Dia del Corpus (Katolik yortusu)
  • 14 Haziran Dia de los Campesinos (Çiftçi Bayramı)
  • 29 Haziran: Aziz Peter ve Paul (El Día de San Pedro y San Pablo)
  • 28 Temmuz: Bağımsızlık Günü
  • 29 Temmuz: Milli Bayram
  • 15 Ağustos Virgen de la Asunción (Mariä Miracı)
  • 30 Ağustos: Santa Rosa de Lima
  • 8 Ekim: Donanma Günü
  • 9 Ekim Dia de la Dignidad Nacional (Milli Onur Günü)
  • 1/2 Kasım: Tüm Azizler Bayramı
  • 8 Aralık: Virgen de la Concepción
  • 25 Aralık: Noel
  • 31 Aralık Noche de San Silvestre (Aziz Silvester)
  • Literatur

  • Winter, Johannes und Scharmanski, André (2005): Sind die Andenstaaten unregierbar? Ursachen der politischen Krise in Bolivien, Ecuador und Peru. In: Zeitschrift Entwicklungspolitik 14/2005, S. 30–34. vgl. http://www.weltpolitik.net/Regionen/Nord-%20und%20Lateinamerika/Gesamtregion/
  • Gerhard Stapelfeldt: Peru – im Namen der Freiheit ins Elend, Fischer: Frankfurt am Main 1984
  • The Peru Reader: History, Culture, Politics, Duke University Press, 2. Auflage 2005, ISBN 0822336499
  • Kaynak

    Resim galerisi

    Dış bağlantılar
  • Peru'nun tüm bölgeleri, eyaletleri ve mıntıkaları ile ilgili istatistik bilgileri
  • Infostelle Peru e.V. (aktuel haberler)
  • CIA – The World Factbook
  • Almanca Peru web sayfalarına bakış
  • Goruma-makaleler(Almanca)
  • Peru Ülke Kimliği
  • YouTube'da El Condor Pasa melodisinde Machu Picchu
  • Peru tours and travel information




  • Henüz üye değilseniz, Bibilgi.com'un sağladığı üyelik avantajlarından faydalanmak için lütfen üye olun.

    Kullanıcı Yorumları

    Bu başlığa henüz yorum yapılmamış!
    Yorum Gönderin
    Yorum yapabilmek için üye olmalı ve sisteme giriş yapmış olmalısınız.

    - Üye iseniz sag üst taraftaki üye girişi bölümü ile ya da buraya tıklayarak sisteme giriş yapabilir,
    - Üye değilsiniz buradan yeni üye kaydı yapabilirsiniz.

    Bu kayıtla ilgili: