TANZANYA

DEVLETİN ADI ............................ Birleşik [[[Tanzanya]]] CumhûriyetiBAŞŞEHRİ .............................................................. DarüsselamNÜFÛSU .................................................................... 25.900.000YÜZÖLÇÜMÜ ................................................

Bu başlıkla ilgili :
DEVLETİN ADI ............................ Birleşik [[[Tanzanya]]] Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ .............................................................. Darüsselam
NÜFÛSU .................................................................... 25.900.000
YÜZÖLÇÜMÜ .......................................................... 945.037 km2
RESMÎ DİLİ .................................................................... İngilizce
DÎNİ .................................................. İslâm, Hıristiyan, Putperest
PARA BİRİMİ ........................................................ Tanzanya Şilini
Doğu Afrikada bir ülke. Tanzanya Nisan 1964te Tanganika ve Zengibar adlı iki bağımsız devletin birleşmesinden meydana gelmiştir. Tanganika, kuzeyde Kenya, Uganda, kuzeybatıda Rwanda ve Burundi, batıda Kongo, güneybatıda Rep... ** . ** Tamamı için linke tıklayın" href="http://ansiklopedi.bibilgi.com/Zambiya">Zambiya, güneyde Malawi ve Mozambik, doğuda Hint Okyanusu ile çevrilidir. Zengibar Tanganikanın kuzey kıyısında 40 km uzaktaki Zengibar ve Pemba adalarından meydana gelmiştir. Tanzanya 1° ve 11°46 güney enlemleriyle 29°36 ve 40° 28 doğu boylamları arasında yer alır.
Târihi
Sekizinci yüzyılda Tanzanyaya Araplar gelerek İslâmiyeti yaydılar. Arkeolojik çalışmalar 10. asırda kıyıda Arap şehirlerinin olduğunu doğrulamaktadır. 1499da Vasco de Gama, Hindistana yolculuk yaparken Zengibarı keşfetti. Sonraki iki asırda Portekiz İmparatorluğu, Doğu Afrikanın ticâret şehirlerinin çoğunu kontrolü altında tuttu. On sekizinci yüzyıl başlarında Umman Arap Sultanlığı kıyıya seferler yaparak Pemba ve Kilwa şehirlerini zaptetti. 1840ta Umman Hükümdarı Seyyid Said ibni Sultan, sarayını Zengibara taşıdı. On dokuzuncu asrın büyük bölümünde Zengibar, ülkede fildişi ve köle ticâretini elinde tutan kuvvetli bir Sultanlık hâlindeydi.
1885te Tanganika, Almanyanın yönetimi altına girdi. İngiltere 1890da Zengibarı himâyesi altına aldı. Tanganika Birinci Dünyâ Harbinin sonuna kadar Alman Doğu Afrikasının bir parçası olarak kaldı. 1919 Versailles Antlaşmasıyla Alman Doğu Afrikası bölündü. Tanganika Milletler Cemiyetinin İngiltere tarafından yönetilen bir mandası oldu. 1946 yılından îtibâren Birleşmiş Milletlerin gözetiminde İngiltere tarafından idâre edilen bir memleket hâline geldi.
Tanganikada bağımsızlık hareketleri 1954te Tanganika Afrika Millî Birliği Partisi kurulmasıyla başladı. 9 Aralık 1961de Tanganika bağımsızlığını kazanarak bir sene sonra cumhûriyet idâresine geçtiğini îlân etti. 10 Aralık 1963te İngiltere Zengibara bağımsızlık verdi. Bir ay sonra ihtilâlle Arap Sultanlığı devrilerek cumhûriyet îlân edildi. 26 Nisan 1964te Doğu Afrikadaki Tanganika Cumhûriyeti ve Tanganika kıyısının yakınındaki Zengibar Ada Cumhûriyeti birleşerek Birleşik Tanzanya Cumhûriyeti adını aldı. 1977 yılında Tanganika ve Zengibarın yönetici partileri birleşti.
1980de genel seçimler yapıldı. Cumhurbaşkanı Nejerere 1985te kendi isteğiyle görevinden ayrıldı. Yerine geçen ve hâlen Cumhurbaşkanı olan Ali Hassan Mwinyi ekonomik yönden batıya açılma politikası güttü (1994 Ocak).
Fizikî Yapı
Tanganika üç farklı bölgeye ayrılır: Kıyı bölgesi, doğudaki alçak yayla bölgesi ve jeolojik bir fay (çöküntü) olan büyük bir vâdiyle bölünen merkezî yüksek yayla. Tanganikanın deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 900 mdir. Öncelikle sınırda olmak üzere ülkede bâzı yüksek dağlık arâziler bulunur. 5894 m yüksekliğe erişen kuzeydeki Kilimanjaro Dağı, Afrikanın en yüksek noktasıdır. Ülkede üç tâne büyük göl vardır: Malawi, Tanganika ve Victoria gölleri.
Zengibar ve Pemba esas îtibâriyle mercan adaları olup, Tanganika kıyısından yaklaşık 40 km uzakta Hint Okyanusunda yer almaktadır.
İklim
Tanzanyada tropikal bir iklim hüküm sürer. Fakat sıcaklık adalarda muntazam deniz meltemleri sâyesinde mutedildir. Tanganika kıyısı bol yağış alır. Kıyının kuzey kısmında yıllık yağış ortalaması 1500 mm3tür. Kıyı bölgesi aralıktan marta kadar kuzeydoğu istikâmetinde, mayıstan ekime kadar güneybatı istikâmetinde esen muson rüzgârlarının tesiri altındadır. İç kesimde iki yağışlı mevsim olmasına rağen, güneyde Tukuyu gibi yılda 2500 mm3 yağış alan dağlık bölgeler hâriç, yağış bol
değildir. Yağış miktarının yılda 760 mm3ün altında olduğu merkezî yaylanın çoğu kısımlarında kuraklık yaygındır.
Tabiî Kaynakları
Değişik iklim bölgeleri, ülkede çok çeşitli bitkilerin yetişmesine imkân vermektedir. Kıyıda mangrov bitkileri ve palmiye, merkezî yaylada çalı ve boabap ağacı ve Kilimanjaro Dağında Alp Dağlarına mahsus bitkiler bulunur. Diğer Doğu Afrika ülkelerinde olduğu gibi Tanganikada bol miktarda vahşi hayvan vardır. Ülkenin kuzeybatı kısmındaki Serengeti Ovaları, Afrikada en çok vahşi hayvan bulunduran yerlerindendir. Ülkede bulunan başlıca hayvanlar ceylan, zebra, yaban sığırı, fil, habeş maymunu ve gergedandır. Ülkenin yeraltı zenginlikleri elmas, altın, mâden tuzu, kalay ve mikadır.
Nüfus ve Sosyal Hayat
25.900.000 nüfuslu Tanzanya halkının % 10u şehirlerde yaşar. Ülkenin en önemli şehri 769.445 nüfuslu başşehir Darüsselamdır. Nüfûsun büyük çoğunluğu Bantu olarak bilinen Afrikalılardan meydana gelmiştir. Ayrıca ülkede az sayıda Arap, Hintli, Pakistanlı ve Avrupalı vardır.
Tanzanyalıların büyük çoğunluğu kabîleler hâlinde yaşar. En kalabalık kabîle Victoria Gölü civârındaki Sukumadır. Diğer büyük kabîle grupları Nyamwezi, Haya, Makonde, Ha, Chagga, Gogo, Nyakyusa, Hehe ve Masaidir. Nüfusun büyük çoğunluğu Swahili dilini konuşur, İngilizce resmî dilidir.
Ülke nüfûsunun % 33ü Müslüman, % 44ü Hıristiyan, kalanı putperesttir. İslâmiyet Zengibar ve Tanganika kıyısına asırlar önce gelmiştir. On dokuzuncu yüzyılda iç kesimde yayılmıştır. Hıristiyanlık 1840tan îtibâren misyonerler tarafından Tanzanyaya getirilmiştir.
Tanzanyada halkın % 60ı okuma-yazma bilmektedir. 3500 kadar talebe Darüsselamdaki üniversitede, Ugandadaki Doğu Afrika Üniversitesinde ve yüksek teknik okullarda, yüksek tahsil yapmaktadır. Ülke hâlâ orta dereceli öğretimde ve üniversitede yabancı öğretmenlerden istifâde etmektedir.
Siyâsî Hayat
Tanzanyada ülke siyâsî hayâtına tek parti hâkimdir. Devlet ve hükümet başkanı parti konferansından aday gösterilerek halk tarafından seçilerek göreve gelir. Bu makam için sâdece bir aday gösterilir. Diğerleri için iki veya daha fazla aday gösterilebilir. İki yardımcı başkan vardır. Bunlardan birincisi aynı zamanda Zengibarın başkanıdır. Kabine bakanları Millet Meclisinden seçilir. Tanzanya 24 idârî bölgeye ayrılmış olup, bunların 20si Tanganikada, 3ü Zengibarda 1i Pempadadır. Ülkenin idârî yapısında çok sayıda yabancı devlet görevlisi vardır. Bunların çoğu teknik, sağlık ve sivil havacılıkla ilgili görevlerdedir. Tanzanya Birleşmiş Milletlere, Afrika Birliği teşkilâtına ve İngiliz Milletler Topluluğuna üyedir.
Ekonomi
Tanzanya ekonomisi, esas îtibâriyle tarıma dayalıdır. Merkezî yaylada yetişen başlıca yiyecek bitkileri: Buğday, akdarı, manyok ve mısırdır. Kıyıda ve Zengibarda pirinç yetiştirilir. Başlıca ticâret bitkileri sisal keneviri, pamuk, kahve, çay ve tütündür. Zengibar dünyânın ana karanfil kaynağıdır.
Ülkede sanâyi ürünleri azdır. Îmâlât tekstil, sabun, ayakkabı, traş bıçağı, tekerlek, buğday ürünleri ve toz kahveyle sınırlıdır. Ülkede bir petrol rafinerisi vardır.
Önceden çoğunlukla Avrupalılar ve Asyalılar tarafından yürütülen îmâlât ve ticâret, giderek hükümet kontrolü altına girmektedir. Çoğu pazarlama ve üretim faaliyetleri, şimdi hükümet organları tarafından ele alınmaktadır. Tanzanya, dış ticâretinin çoğunu İngiltere, Batı Almanya ve Japonya ile yapar. Kahve, sisal keneviri, pamuk, karanfil, hayvan derisi, çay ve balmumu, ayrıca elmas ve altın gibi birkaç mâden ihraç eder. Başlıca ithâl malları makinalar, yakıtlar, motorlu araçlar ve kimyâ ürünleridir.
Tanzanyada merkezî demiryolu Darüsselamdan kuzeybatıda Tanganika Gölü kenarındaki Kigoma Ujiye kadar uzanır. Bir kol Victoria Gölü kenarındaki Mwanzaya gider. Diğer ana demiryolu hattı Tanga Limanından, kuzeybatıda Arushaya kadar uzanarak Tanganika merkezî demiryolu hattı ve Kenyadaki diğer demiryollarıyla irtibatlanır. Başlıca limanlar Darüsselam, Mtwara ve Tangadır. Karayolları, çoğu yerleri ana demiryolu hattına bağlayan çevre yolları hâlindedir. Havayolları ülkenin içinde gerekli olan ulaşımı sağlar. Darüsselam ve Kilimanjaroda milletlerarası havaalanları vardır.

2. Alternatif : Tanzanya

Tanzanya (Swahili dilinde Jamhuri ya Muungano wa Tanzania), Doğu Afrika'da, bir ülkedir. Kuzeyinde Kenya ve Uganda, batısında Rwanda, Burundi ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti, güneyinde Zambiya, Malawi ve Mozambik ile komşudur. Doğusunda Hint Okyanusu vardır. Başkenti Dodoma'dır. 1996 yılında siyasi yönetim eski başkent Darüsselam'dan Dadoma'ya taşınmıştır.

Tarih

Kuzey Tanzanya, en eski insan fosillerinin bulunduğu coğrafya olduğu için "insanlığın beşiği" olarak adlandırılır. Taş Devri'nde yaklaşık M.Ö. 8 bin yıllarında yaşamlarını avcılık ve toplayıcılıkla sürdüren Khoesan halkının yaşadı bölgeye, M.Ö. 2 bin yıllarında kuzeyden göçler olmuş ve tarım ve hayvancılık uygulanmaya başlanmıştır. M.S 1. yüzyılda batıdan Bantu'lar göç etmiş ve beraberlerinde demir işleme sanatını bölgeye getirmişlerdir. 10. yüzyılda Arap ve Fars deniz ticaretinin gelişmesiyle birlikte bölgede Arap ve Fars etkisi artmış, doğu Afrika sahilleri ekonomik olarak gelişmiştir. Bantu dil grubundan olan Swahili dili Bantu kökenli ama Arapça bir çok sözcük içeren bir dil olarak ortaya çıkmıştır. 13.-15. yüzyıllar arasında altın ve fildişi ticaretinin gelişimiyle Tanzanya'nın Hint Okyanusu sahillerinde bir çok şehir kurulmuştur. Kilwa şehri bu dönemde gelişen şehirlerden en önemlileriydi. 1498 yılında Tanzanya'ya ayak basan ilk Avrupalı portekizli Vasco da Gama olmuştur. 1525 yılına gelindiğinde Portekiz tüm Tanzanya sahilini himayesi altına almıştır. Günümüzde ise İslamiyet bölgede yayılmaya başlamıştır. thumb

Dış bağlantılar

  • [http://www.ulkeler.net/tanzanya.htm www.ulkeler.net/tanzanya]
  • [http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/8267787.asp?m=1 Hürriyet gazetesi yazarı Yılmaz Özdil'in Tanzanya'ya Cumhurbaşkanı ziyareti hakkında köşe yazısı]
  • [http://www.hurriyet.com.tr/gundem/8308482.asp?m=1 Tanzanya ziyareti hakkında Hürriyet gazetesi haberi]
    Tanzanya bilgisi için webde arama yapın.

    İlgili Olabilecek Başlıklar: